آخرین خبرها
خانه / مصاحبه / قیام ۱۸ تیر بزرگترین چالش سیاسی جمهوری اسلامی بوده است

قیام ۱۸ تیر بزرگترین چالش سیاسی جمهوری اسلامی بوده است

به مناسبت سالروز ۱۸ تیر مصاحبه‌ای با روزبه فراهانی‌پور انجام دادیم که نظرات وی را درخصوص این رویداد جویا شدیم.

در ترمینولوژی واژگان سیاسی تفاوت‌ها و مشابهت‌هایی بین قیام، جنبش، انقلاب، شورش و نهضت وجود دارد. شما به عنوان فعال سیاسی حاضر در ۱۸ تیر از این واقعه تاریخی  به چه نامی یاد می‌کنید و چرا؟

 از دیدگاه من حرکت اعتراضی مردم که در ۱۸ تیر ماه ۱۳۷۸ آغاز و در ۲۲ تیرماه سرکوب شد ، قیام ۵ روزه نام دارد. چون در این قیام اعتراض بخش های گوناگون مردم به طرح محدودتر کردن قانون مطبوعات و به طور کلی دفاع از حق آزادی بیان و سرکوب جنبش دانشجویی هدف اعتراض های مردمی بود. به نظر من به کار بردن نام جنبش ،انقلاب،شورش و نهضت برای قیام ۵ روزه مناسب نسیت.

برای گروه هایی چون مرزپرگهر میتوان نام جنبش را بکار برد چون برپایه آرمان ها و اهداف خاص دراز مدت برنامه دارند ولی ۱۸ تیر در مورد خاص و کوتاه مدت بود.

انقلاب هم به حرکت اعتراضی گروهی گسترده از بخش های گوناگون مردم برای تغییر ریشه ای سیستم و نظام  با برنامه مشخص کاربرد دارد که در این مورد صدق نمی کند.

شورش هم که یک حرکت آنارشیستی بدون برنامه می باشد که باز هم قابل مقایسه با قیام ۵ روزه نیست و در نهایت نهضت فرایند و مجموع یک ایدئولوژی و برنامه سیاسی مشخص است که می تواند گروه های گوناگونی را در بر بگیرد مانند نهضت ملی ایران که مجموعه ای از احزاب و جریانات سیاسی را در حال حاضر شامل می شود که برپایه راهی دکتر مصدق پایه گذاری کرده بود فعالیت میکنند.

 عده‌ای دیگر با دیدگاههای سیاسی متفاوت از واژه‌های دیگری غیر از این واژه از ۱۸ تیر یاد می‌کنند. مانند کودتای ۲۸ مرداد که عده‌ای از آن به عنوان قیام ملی نام می‌برند. فکر می‌کنید علت این تفاوت از کجا نشات می‌گیرد و آبشخور آن کجاست؟

 بخشی از این تفاوت را می توان در خواستگاه سیاسی این افراد پیدا کرد. به عنوان نمونه نیروهای سرکوبگر رژیم این جریان را شورش و نیروهایی با عنوان اصلاح‌طلب رژیم نقطه عطف جنبش دانشجویی و بخش هایی از اپوزوسیون که خواستار براندازی هستند ولی پایگاه مردمی ندارند آن را انقلاب می نامند.

  در پاییز ۱۳۲۸ دانشجویان همسو با تفکرات دکتر مصدق در دانشگاه تهران با تشکیل جبهه دانشجویان ملی و آزادیخواه به یاری جنبش ملی و مبارزه با استعمار پرداختند. در قیام  ۳۰  تیر ۱۳۳۱ به گواه تاریخ شاهد حضور دانشجویان در حمایت از مصدق بودیم در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نیز اعتراض به وقایع و کودتا با اعتراض دانشجویان متبلور شده بود و تنها چند ماه بعد از آن شاهد روز تاریخی ۱۶ آذر هستیم که در تقویم سیاسی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد و همچنین مبارزه بر ضد دیکتاتوری در دانشگاه تا سال ۵۷ .

شما به عنوان یکی از فعالان دانشجویی در ۱۸ تیرماه چه پیوندی را بین مبارزات دانشجویی از سال ۲۸ تا ۷۸ قائل هستید؟

 البته بهتر است من را فعال مطبوعاتی/سیاسی در سال ۱۳۷۸ بنامید.  بخش های گوناگون جنبش دانش جویی ایران در طول تاریخ همواره دوشادوش گروه های آزادی خواه و به عنوان یکی از ستون های اصلی مبارزه با دیکتاتوری حضور فعال داشتند و قیام ۵ روزه نیز نه تنها از این وقایع جدا نیست بلکه با قرار گرفتن دانشجویان در مرکز سرکوب رژیم و مرکزیت اعتراض ها در کوی دانشگاه موقعیت دانشگاه را به صورت مشخص در قیام ۵ روزه برجسته کرد.

 اگر به تقابل عکس های دکتر مصدق به عکس های خاتمی که نیروهای اصلاح طلب سعی در مرکز قرار دادن وی داشتند و شعار های مصدق فروهر راهت ادامه دارد و همینطور شعار های ساختار شکن؛ خواستگاه واقعی جنبش دانشجویی و نقش آنان در قیام ۵ روزه را آشکار کرده بود.

یک مثال دیگر اینکه فردی از رهبران دفتر تحکیم وحدت میان حوزه و دانشگاه که امروزه به نام تحکیم وحدت معروف است در پشت یک وانت در در خیابان کارگر به سمت میدان انقلاب با بلند گو فریاد می زد که دنبال این ها “مرزپرگهر” نروید اینها عامل آمریکا و سیا هستند و امروز من در رستوران و یاران دیگر در تبعید در کارهای گوناگون و هم رزمانمان در ایران در شرایط سخت مشغول گذزان زندگی هستیم و اتفاقا ایشان در یکی از سازمان های “غیر انتفاعی” پایتخت امریکا مشغول کار می باشد!

 برخی از صاحب‌نظران سیاسی از ۱۸ تیر به عنوان بزرگترین چالش دانشجویی در ایران بعد از انقلاب سال ۵۷ یاد می‌کنند. آیا شما نیز بر این باور هستید؟

 البته در ایران و پس از انقلاب ۵۷ رژیم با چالش های گوناگونی روبرو بوده است و اتفاقا از نوع دانشجویی در دوران انقلاب فرهنگی که به اصطلاح اصلاح طلبان بر سرکار بودند مجبور شدند دانشگاه ها را به مدت ۴ سال تعطیل کنند بزرگترین چالش دانشجویی رژیم بوده است ونیز در تاریخ مبارزات مردم علیه دیکتاتوری رژیم با چالش هایی چون قیام مسلحانه آمل و البته در تاریخ مبارزات مسالمت آمیز اعتراضی ایران بدون شک قیام ۵ روزه بزرگترین چالش سیاسی و بین المللی رژیم بوده است که نقطه اوج آن سخنرانی خامنه‌ای در خصوص این قیام بود.

  به عقیده شما پیامدهای این چالش در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی چه اثراتی را داشت و دارد و حتی خواهد داشت؟

ترس حاکمیت بیش از پیش از سازماندهی گروه ها و مردم و به انزای بیشتر رفتن خامنه ای و شکاف میان بخشی از اصلاح طلبان و پیوستن آنان به صف مردم از بزرگترین اثار قیام ۵ روزه بوده است و به قول یکی از بازجویان خودم در دوران بازداشت که می گفت : شما ترکی را بر عمود خیمه نظام وارد کردید که تا ابد جبران پذیر نخواهد بود.

 در اطلاعیه شماره ۵ وزارت اطلاعات از شما به عنوان یکی از مسببین ۱۸ تیر ذکر شده است و اسامی برخی از گروههای سیاسی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در این اطلاعیه آمده است به نظر شما نقش احزاب سیاسی در رشد و شکوفایی جنبش‌های دانشجویی چیست و آیا احزاب می‌توانند خط دهنده دانشجویان در جنبش‌های احتمالی باشند؟

 در قیام ۵ روزه احزاب ملی مانند مرزپرگهر و چند حزب و تشکیلات سیاسی ملی حضور فعال داشتند. حضور به موقع، سازماندهی و رهبری محلی در کوتاه مدت و آموزش وآگاه کردن نسل جوان و فعالیت های تشکیلاتی به یقین می تواند نقش اساسی در خط دهی دانشجویان توسط احزاب را داشته باشد.

به طور کلی در بررسی ساختار فعالیت‌های سیاسی احزاب، شاخه‌های جوانان و دانشجویان یکی از رکن‌های مهم است که البته وجود دیدگاه تحزب در یک جامعه است که می‌تواند پیش‌شرط این مهم باشد.

پاسخ به این سوال شاید نیازمند یک مصاحبه دیگر در خصوص تحزب در کشورهای غیردموکراتیک است که امیدواریم بتوانیم این موضوع را به بحث بگذاریم.

  پس از سال ۷۸ بسیاری از افرادی که بیرون از واقعه ۱۸ تیر بودند و عده‌ای هم که در حاشیه بودند اقدام به بهره‌برداری سیاسی برای منافع شخصی یا گروهی کردند و دیده و شنیده‌ایم که افرادی حتی با سن پایین خود را در جایگاه رهبران دانشجویی ۱۸ تیر یا دستگیر شدگان معرفی کردند که در بررسی حقیقت رزومه آنها چنین اتفاقاتی رخ نداده است و در این چند سال خاطرات دروعین و ساختگی بیشماری منتشر شده که از سوی فعالان ۱۸ تیر تایید نشده است.

از دیدگاه آسیب‌شناسی تغییر تاریخ و تخریب فعالان در ۱۸ تیر چه دیدگاه و هدفی را دنبال می‌کند و شما به عنوان فعال سیاسی در این روند چه فعالیتی را انجام می‌دهید تا از تحریف تاریخ جلوگیری کنید؟

 این افراد به دو دسته تقسیم می شوند جوانان جویای نام ونان و یا پناهندگی سیاسی و یا عناصر اطلاعاتی که برای تغییر در تاریخ و به انحراف کشیدن ذهن نسل جدید واقعیت های آن دوران را تحریف می کنند. جالب است اشاره داشته باشیم به فردی که در آن دوران به اصطلاح در زندان اوین بوده و بعد ها خود را از رهیران این قیام معرفی کرده بود . تنها کاری که ما میتوانیم انجام دهیم آگاه سازی نسل جدید و مستند سازی وقایع آن دوران چه به صورت جمع آوری مدارک موجود و یا ضبط تاریخ شفاهی آن دوران می باشد.

گرفتار شدن در ماندن در قیام ۵ روزه مانند گرفتاری و ماندن در بحث کودتای ۲۸ مرداد است که پس از گذشت ۷۰ سال و انتشار اسناد کودتا گران هنوز برخی به آن قیام ملی می گویند. بنابر این ما باید با درس گرفن از ۱۸ تیر به آینده بیاندیشیم.

 عده‌ای بر این باور هستند که وقایع سال ۸۸ در ادامه سال ۷۸ بوده. دیدگاه شما در این خصوص چیست و تفاوت‌ها و شباهت‌های احتمالی را در چه موارد مصداقی می‌دانید؟

 من هم با این دیدگاه تا حدود زیادی موافقم. در حقیقت ۱۸ تیر آغاز پایان جمهوری اسلامی بود و جنبش آزادی خواهانه ملت ایران منتظر هر موقعیتی‌ست که بتواند اعتراض خود به جمهوری اسلامی را نشان دهد. از یک سو مردم به خشم بیشتری در سال ۸۸ بر علیه دیکتاتوری رسیده بودند و از سوی دیگر رژیم با آمادگی سرکوب بیشتر در میدان حاضر شده بودند. شاید این حرکت اعتراضی مستقل باقی مانده بود اگر رسانه های بیگانه در تلاش برای تحریف قیام مردم و نشان دادن آن به عنوان حرکت اصلاح طلبانه نداشتند؛ شاید سر انجام بهتری پیدا میکرد.

اگر بیگانگان چون دایه های مهربان تر از مادر به میدان نمی آمدند و قیام براندازانه مردم را در چهار چوب قانون پر عیب و نقص جمهوری اسلامی تعریف و بزک نمی کردند مردم دچار یاس و نا امیدی نمی شدند و اگر صدای گروه ها، سازمانها و مردم آزادیخواه در رسانه های بین المللی سانسور نمی شد هدایت قیام به سمتی حرکت می کرد که دست آوردی ملموس برای ملت ایران داشته باشد.

  آقای فراهانی پور از سخنان تئوریک کمی فاصله بگیرم و چند پرسش شخصی طرح کنیم. اگر به سال ۷۸ برگردیم آیا در وقایع ۱۸ تیر شرکت می‌کنید؟

 به طور قطع حتما باز هم شرکت خواهم کرد چون وظیفه هر فرد آزادیخواهیست که در شرایط خفقان از هر موقعیتی برای پیشبرد اهداف جنبش استفاده کند.

 با توجه به تجربه بیش از دو دهه فعالیت سیاسی اگر به آن زمان برگردیم چه کارهایی را انجام خواهید داد و از چه فعالیت‌هایی دوری می‌کنید؟ 

 مهم ترین بخش سازماندهی، تشکیلات و پنهان پژوهیست و سپس اطلاع رسانی . از نگهداری اسناد مدارک و تشکیل جلسه در محل هایی که احتمال حمله نیروهای سرکوبگر دارد و نیز گفت و گوی باز و بدون در نظر گرفتن شیوه های ارتباط پاک و تمیز، امن و رمزی باید خود داری کرد.

یاد آوری می کنم در چنین شرایطی من باز هم به ایران بر خواهم گشت و دوشادوش هم رزمانم مبارزه خواهم کرد. در سال ۸۸ نیز تجربه ای نیمه موفق از بازگشت به ایران را تجربه کردم که موفق به رسیدن به محلی که قرار بود برسم را نداشتم ولی تجربه ترس و دلهره و استفاده از لوازم ارتباطی ماهواره ای مانند تلفن و مودم و دستگیری هم رزمانم در روی خط تلفن با من بسیار متفاوت و آموزنده بود

خاطرات زیادی از شما و سایرین منتشر شده است. خرسند می‌شویم یکی از خاطرات کمتر مطرح شده در رسانه‌ها رااز ۱۸ تیر از زبان شما بشنویم.                                

 من پس از خروج ناخواسته از کشور و ادامه فعالیت ها در تبعید چند سال پیش از ۸۸ روزی با تنی چند از جوانان جلسه ای داشتم که از یکی از آنان پرسیدم آیا در باره ۱۸ تیر می داند و پاسخ گرفتم : بله در تاریخ در باره ۱۸ تیر خوانده ایم ….

 در حقیقت در آن لحظه یک شوک و زنگ خطر برایم به صدا در آمد که نباید در این اتفاقات منجمد شد با خود گفتم اگر بیدار نشوی ۱۸ تیر برایت می شود ۲۸ مرداد !!!! از آن پس شروع به برنامه ریزی برای آموزش و کارگاه های آموزشی و انتقال تجربه به نسل جوانتر کردم و در حد توان هم در آن موفق شدم.

 فعالان مرزپرگهر در ایران و خارج از ایران و نقش جنبش پایداری مرزپرگهر در آینده سیاسی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

 به طور کلی هدف فعالان جنبش پایداری مرزپرگهر استقرار یک دولت مردمسالار با مدل جمهوری ایرانیست که یکایک ایرانیان بدون در نظر گرفتن جنسیت، نژاد، گویش، دین و یا مذهب در سرنوشت خود و میهنشان به صورت برابر نقش داشته باشند و در این راستا ما هم تمام تلاشمان را می کنیم چه در سطح محلی و استانی و چه در سطح ملی حضور پر رنگ و موثری داشته باشیم.

  آرزوی شما برای ایران آینده چیست و برای تحقق این آرزو چه کار می‌کنید و خواهید کرد؟

 من استقلال و حفظ تمامیت ارضی ایران را حتا پیش از نفس کشیدنم برای ایران می خواهم و یا به زبانی دیگر آرزو دارم ایران به دست ایرانی مستقل، یک پارچه و قدرتمند در صلح آرامش در دهکده جهانی حضور داشته باشد. برای رسیدن به این آرزو با استفاده از تمامی حقوقی که سازمان ملل برای اپوزسیون ها قائل شده ، آموزش ، سازماندهی و با ابزار تشکیلات در این راستا مبارزه خواهیم کرد.

 با سپاس از شما و به امید تحقق آرزوهای خوب- پاینده ایران

درباره‌ی MPG journalist

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>